werken en studeren tegelijk: Ester vóór de verkering

Op deze foto zie je het personeel van het advocatenkantoor Woudstra en Teekens, dat aan de Breestraat in Leiden stond. Klik op de foto om een grotere verise te bekijken. Je ziet Ester op de tweede rij in het midden van de foto. Ester werkte daar van november 1946 tot 1947. In die tijd haalde Ester haar typdiploma (21 december 1946 te Amsterdam) en haar stenodiploma (14 juni 1947 te Leiden).
Ester schrijft zelf over haar eerste baantje het volgende: "Ik was bij Woudstra en Teekens manusje van alles. Net van de Mulo plus tikdiploma en bezig met een cursus steno. Wij reisden altijd met hetzelfde groepje per tram naar Leiden, station. Verder ging die tram toen niet. Een van die mensen werkte op de administratie bij de Hema. Van haar hoorde ik dat ze een assistent administratrice zochten. Zodoende ben bij de Hema terecht gekomen. Later toen zij wegging, ben ik de administratie gaan doen."

In 1947 veranderde Ester dus van werkgever. Ze ging werken bij de Hema, in de Haarlemmerstraat te Leiden. Daar werkte Ester van 1947 tot 1951, eerst als assistente van de administrateur en later als administratrice. Zo deed ze veel praktijkervaring op, en in de tussentijd studeerde zij voor haar diploma's. De foto hiernaast moet ongeveer in deze periode zijn gemaakt. Ester schrijft zelf weer over haar vertrek bij de Hema: "Ik wilde iets anders en van een van de verkoopsters hoorde ik, dat de gemeente Oegstgeest een vacature had. Daarop heb ik gesolliciteerd en ben aangenomen Ik werkte bij Gemeentewerken toen nog in het Wilhelminapark. Het was ook dichterbij wat reizen betreft. Of ik meer ging verdienen weet ik niet meer."

Ester's volgende werkgever was dus de gemeente Oegstgeest, bij gemeentewerken aan het Wilhelminapark. Ester werkte hier van 1951 tot 1952. In deze periode haalde Ester ook haar Practijk-examen Boekhouden (juni 1951) en haar Practijk-examen Moderne Bedrijfsadministratie (december 1952). Toen Ester deze diploma's had gehaald, kon ze weer een stapje hogerop en veranderde ze opnieuw van werkgever. Ester aan het woord: "Ik wilde wat meer boekhoudwerk doen. Ik had mijn diploma boekhouden gehaald.
En dat lukte dus bij administratiekantoor v.d.Reek. P.D.Boekhouden heette het: Praktijk Diploma Boekhouden. Les genomen bij meester Wiggers, leraar 6e klas lagere school dus een oud leraar uit mijn lagere school tijd. Toen ik examen ging doen, kwam ik een dag te laat bij de Stadsgehoorzaal aan de Breestraat binnen. Er werd naar mijn tafeltje gezocht, maar dat was al weggehaald. Daar ik toch voor deze dag wilde meedoen kreeg ik weer een tafel, maar natuurlijk geen diploma. Gelukkig had ik ingeschreven op dag examens en avond examens. Dus een paar dagen later was ik op tijd in de Burcht, waar het avondexamen werd afgenomen."

De nieuwe werkgever was het boekhoudkantoor W.F.v.d. Reek, aan de Apothekersdijk te Leiden. Ester werkte hier van 1952 tot 1955. Zij schrijft hierover: "v.d.Reek was geen accountant, daarom was het een administratiekantoor. Hij en z’n vrouw waren zeer zuinige mensen, althans voor het kantoor. Hoe het privé ging weet ik niet.
Een voorbeeld: Er stond in het kantoor, waar we met z’n drieen werkten 1 kolenkachel. De ramen van het kantoor keken uit op een steeg; er kwam nooit zon naar binnen. Die kachel werd aan gemaakt en als hij brandde werd de kachel volgegooid met cokes en alle kleppen gingen dicht, zodat er niets ging branden. Er kwam ook geen warmte af. En ik kan het weten; ik zat er vlak bij. We hadden het behoorlijk koud. Op een dag was ik het zat en sprak met de andere twee af om met jas, handschoenen en sjaal in het kantoor te gaan zitten werken.
Er waren veel boekhoudingen van kleine ondernemers. Dat ging zo. Een maal per jaar kwamen ze met een zak vol papieren. Daarvan flansde ik een kasboek, giroboek en bankboek in elkaar. Maar het gebeurde vaak dat het kasboek van geen kanten klopte. Dus overleg en meer contante inkomsten opgeven, want er moest ook nog gegeten worden enz. Dan kwam er uiteindelijk een positief saldo uit en kon de belastingopgave gedaan worden.

Ik ben bij v.d.Reek weggegaan omdat hij me vertelde geen salarisverhoging meer te kunnen betalen. Hij had een systeem van elke drie maanden verhoging.. Ik ben gaan solliciteren en kwam in Den Haag terecht bij Jacobson en v.d.Berg import en export varend. Goederen waren al onderweg en werden dan verkocht. Ze zaten met kantoren in Indië, Singapore en andere plaatsen in Azie. Mijn uitzet kon ik daar gedeeltelijk met korting kopen, maar daar kwam ik pas achter toen ik er werkte. Het werk was niet uitdagend, want ik deed meestal statistieken aan de hand van verkoopbonnen, die van boven kwamen. Daar waren de kantoren van de handelsmensen. Mij werd ontslag aangezegd omdat ik ging trouwen. De reistijd was langer maar ik had zaterdag vrij, omdat het een joodse firma was."

huis nr 7: Filippijnen

Op deze plaatjes zie je de hotels waarin Aad heeft gezeten tijdens zijn verblijf op de Filippijnen. Omdat het geen huizen zijn waarin het gezin gewoond heeft, heb zijn deze niet apart genummerd. Aad zat eerst in het Copacabana, maar is daar snel uit vertrokken omdat ze daar tot 's avonds 11 uur in de buurt aan het heien waren. Kort na aankomst wisselde Aad dus van Copacabana naar Tropicana.

Linksboven zie je een foto van het Copacabana Hotel , 264 Edsa Extension, Pasay, Manila, Philippines. En rechts een foto van het Tropicana Hotel , 1630 Ma. Guererro St., Malate, Manila, Metro Manila, Philippines.

De laatste drie foto's zijn van het huis waar Aad en Ester korte tijd met hun gezin in gewoond hebben. Ze hebben er maar een korte tijd (een of twee weken) gewoond tijdens de vakantie, vlak voordat ze weer naar Nederland gingen. Dit huis stond in de Juan Luna nr 40. Het huis is omheind, tegen inbrekers. De foto's zijn gemaakt door Theo en Regina (kennissen van ons die zendingswerk doen op de Filippijnen).Klik op een foto om er een grotere versie van te bekijken.

huis nr 14: Hoogwakersbosstraat 31 (1990 - heden)

Het huis waar Aad en Ester nu in wonen was eerder eigendom van Rijksdomeinen en is laatst bewoond geweest door de vuurtorenwachter. Aad en Ester kochten het toen ze nog in de USA woonden. Rita's vader (Kees van der Niet) zag een advertentie in een huis aan huis krant staan (de Zuid Holland Post: zie advertentie). De verkoop ging bij inschrijving: er waren 20 inschrijvingen, en Aad en Ester hadden het hoogste bod uitgebracht! Een en ander werd door Joep geregeld, en zo werden Aad en Ester op 14 februari 1990 eigenaar.

Er moest veel aan worden opgeknapt: de gevel helemaal reinigen, plafonds vervangen, de vloer helemaal opnieuw leggen (met vloerverwarming), nieuwe ramen aan de voorkant, complete nieuwe elektrische en andere leidingen, nieuwbouw van de serre en van een garage, en ook de tuin werd helemaal op de schop genomen. Langs de achterkant van de tuin kwam een muur, en tegen de inkijk van de achterburen plantte Aad een rijtje goudiepen. Langs de zijkant kwam een haag met Leylandia's, die 's winters tegen vorst en wind beschermd werd door een zeildoek. Later liet Aad klimop in de haag groeien.

Op de foto's zie je hoe het huis eruit ziet. Klik op een foto om een grotere versie te bekijken. Op de eerste foto zie je de Saab van Aad geparkeerd staan. Rechts het huis van de buren, de familie Raaphorst. Op de tweede foto zie je de boot (de "jan-es") in de tuin staan, en rechts van het huis een schuurtje, waar tegenwoordig de garage staat. Op de derde foto zie je het achteraanzicht van het huis, met de nieuwe serre en links de muur van de garage. Rechts het huis van de buurvrouw, Wil van der Deijl.

Ester en Aad hebben het prima naar hun zin in de Hoogwakersbosstraat. Er is altijd wat te zien, zeker ook aan de overkant, waar een basisschool staat: voorheen de RK basisschool "de Zeevlam", daarna een Montessorischool, en tegenwoordig de "Noordwijkse school".
Soms leidt het gedrag van kinderen op het schoolplein of in de buurt tot ingrijpen van Aad. Zo is het voorgekomen dat een groep kinderen op het schoolplein een klasgenootje aan het pesten was. Aad stapte erop af, zei er wat van en ging het gebouw binnen om het ook aan de onderwijzers te vertellen. Ook sprak hij jongelui aan toen die "de Française" (die toen nog twee huizen verderop in het zomerhuisje woonde) aan het pesten waren.
Noordwijk is een uitgaansgelegenheid, en dat merk je ook wel. 's Nachts als de discotheken en kroegen sluiten, trekken er ook wel groepjes jongeren door de straat. Op een keer heeft zo'n groep jongeren de boot van Aad uit de tuin (of was het toch van de straatkant?) meegenomen, en een eindje verderop weer neergezet. En een andere keer betrapte Aad 's nachts een stel jongeren die in zijn tuin op de trampoline aan het springen waren.
Je hoort Aad ook regelmatig over de gemeente Noordwijk, en met name over het parkeerprobleem. Het is in Noordwijk soms zó druk, dat er geen parkeerplaatsen meer zijn, zodat de gasten hun auto's overal op de stoep parkeren. Zo ook bij Ester en Aad voor de deur. Het heeft Aad heel wat moeite gekost om het voor elkaar te krijgen dat er een anti-parkeerpaaltje op de stoep kon komen. Toen daarna de gemeente ook nog overal betaald parkeren introduceerde, heeft Aad zelf maar een eigen parkeerplaats voor het huis op zijn eigen terrein aangelegd.
Hoewel Aad veel aandacht aan het gazon in zijn tuin besteedt, en er erg zuinig op is, geeft hij de kleinkinderen er wel alle ruimte. Hij heeft voor hen een glijbaan en een trampoline aangeschaft, en beide werden en worden druk gebruikt.

huis nr 12: Golfbaan 63 (december 1989 - maart 1990)

Aad en Ester woonden tijdens de verbouwing van hun huidige huis (Hoogwakersbosstraat 31) in de hoge flat op de achtergrond. Die flat wordt ook wel de Golfflat genoemd. Je kunt het appartement goed herkennen: het vierde appartement van boven en het tweede van links (met de mensen op het balkon). Links op de foto de Bosflat, waar Aad en Ester veel eerder een jaar gewoond hebben.
Aad schrijft over deze periode zelf: "Toen we met pensioen terug kwamen in Noordwijk zijn we eerst ingetrokken bij Joep en Rita en daarna gaan shoppen voor een tijdelijk onderkomen. We konden kiezen tussen Solassi” (vakantiehuizen bij Noordwijkerhout in de buurt) of de “Golfflat”. De huismeester heette van Houten; hij beheerde en verhuurde de flat namens de eigenaar (die in het buitenland zat). Een pracht flat met een geweldig uitzicht, die ook de wind uit de eerste hand had!! Ik kwam er hoofdzakelijk slapen, want ik werkte in de Hoogwakersbosstraat tot 23.00 uur ’s avonds en ’s morgens was ik weer om 7.30 uur present om koffie voor de “bouwvakkers" klaar te hebben en aan de slag te gaan."

huis nr 6: Golfbaan 46 (september 1967 - juli 1968)

Op deze foto zie je de Bosflat, waarin Aad en Ester met hun gezin twee keer hebben gewoond: eerst in begin 1964 een half jaar (van begin januari tot eind mei) en later in 1967/1968 een heel schooljaar lang. De eerste keer zaten ze op de begane grond in het tweede appartement van rechts, de tweede keer op de vierde verdieping in het derde appartement van links. Vanaf de flat kijk je zo op zee uit.

Aad schrijft zelf:
"Toen wij naar Thailand vertrokken 1957/1958 was er nog geen vuurtorenplein, geen bosflat en ook geen Bosweg. Het was dus heel erg veranderd, toen we terugkwamen, zeker voor Ester, die hier van kind af aan was opgegroeid.

De eerste maal dat we in de Bosflat woonden was toen we opgeroepen werden voor de ziekte van Esters vader, op Nieuwjaarsdag 1964. We hadden toen drie kinderen. Joep was nog een baby. 's Morgens wilde ik samen met hem onder douche gaan. Ik kleedde me uit en ontdeed Joep van z’n luier etc, nam hem op mijn arm en stapte in de badkuip. Ik draaide de kraan open, en toen begon Joep vreselijk te schreeuwen. Ik schrok me rot: Ester erbij, het kind droog gedept en zo goed als het ging gezalfd. Wat was de oorzaak? Dit appartement was voorzien van een nachtboiler; de temperatuur was ong. 90 o C. Nu nog als ik eraan denk, kan ik me wel voor m’n kop slaan."

Voor de verzorging van haar vader moest Ester veel weg. We kregen toen veel oppashulp van 3 zusjes van de Fam v.d.Gugten uit de Prins Bernhardstraat; geweldig!! Ik moest zelf snel weer terug naar Bangkok voor de verzorging van het staatsbanket voor Z.M. Koning Boudewijn en H.M. Koningin Fabiola. Ester en de kinderen bleven achter. Na het banket ben ik teruggekomen."

Esters vader overleed op 24 maart 1964, en werd op 28 maart begraven op de Algemene Begraafplaats in Noordwijk aan zee. Aad en Ester hadden daarna nog zes weken vakantie. In deze periode hebben ze de IVIO opleiding van de kinderen geregeld: in eerste instantie alleen voor Elsbeth. Om dit te regelen zijn we naar Amsterdam geweest. Na de vakantie, op 1 september 1964 begon Ester Elsbeth (die toen 5 jaar oud was) aan huis les te geven. De eigenaar van deze flat was toen een onderwijzer uit Leiden.

Aad vervolgt zijn verhaal: "De tweede maal huurden we de Bosflat van de Fa. Rath en Doodeheefver (van de behangselfabriek). Ester betaalde de huur voor 9 maanden in één keer, en dus kreeg ze korting. In september 1967 gingen de scholen weer beginnen, dus ook I.V.I.O. Omdat de gelegenheid zich voordeed om een jaar zelf geen les te hoeven geven en ze nerveus werd van de steeds verder escalerende Vietnam oorlog bleven Ester en de kinderen het hele schooljaar in Noordwijk wonen. En ik kwam af en toe een paar weken tot ik verlof had in juni/juli 1968.
Wij woonden in Bangkok dicht bij het burgervliegveld Don Muang. Vandaar startten telkens grote tankvliegtuigen om naar Vietnam te vliegen en daar in de lucht Amerikaanse gevechtsvliegtuigen te tanken. Deze tankers vlogen heel laag over ons huis en maakten een ontzettende herrie. Gelukkig heeft het niet lang geduurd, want toen het vliegveld, dat de Amerikanen in de buurt van Pathya aanlegden klaar was, verdwenen ze. Maar Ester ging vaak met de kinderen naar de Bangkok Sportclub (zwembad enz.) om de herrie te ontvluchten.

De kinderen gingen dus in september naar de Marijkeschool, nu Wakersduin geheten. Joep kwam in de kleuterschool terecht en kreeg daar een vriendinnetje, waar hij altijd naast ging zitten op een lang bank. Op een gegeven morgen was de bank vol. Toe liet hij zich tussen dat meisje en een ander kind zakken, waarna er een ander kind van de bank afviel. Niet zo’n goede beurt!!
Annja zat toen in de 2e klas en kwam eens thuis met de mededeling, dat zij een 11 had gekregen voor taal of rekenen of zo. Door de mand!! Ook had ze haar juffrouw uitgenodigd, waarvan ik niets wist. Dus dat was verbazing, toen die met Annja bij de deur stond. Annja deed dat omdat ze zo graag bij de juffrouw in de auto wilde meerijden.
Elsbeth zat in de 4e klas en kreeg engelse les na schooltijd. Zij gebruikte de scheldnaam van de leraar, omdat ze dacht dat dat zijn echte naam was. Grote verwarring!!"

huis nr 13: Tinwegstraat 15A (maart 1990 - december 1993)

Hierboven zie je het huis waarin Aad en Ester op Curaçao woonden. Aad vertelt over hoe hij aan dit huis kwam, en hoe het wonen op Curaçao was: "Omdat ik al op Curaçao was voordat Ester er kwam, moest ik huisvesting zoeken. Dit ging anders dan bij de KLM. Ik moest er zelf op uit en ook zelf de huur betalen. Het was niet eenvoudig. De eerste maanden logeerde ik en later ook Ester in het Caribbean Hotel. Dat was een goed hotel (voorheen Hilton) aan een kleine baai. Maar ik zocht verder. Op een locatie bij Julianadorp werd veel gebouwd. Dit gebied heette Curasol. Ik kon er een mooi groot huis huren, maar zag ervan af vanwege de vele en langdurige bouwactiviteiten. Toen kwam ik in contact met een Hollands koppel: Meta Colthof en Jan Schouten. Die geven mij het adres, waar ze ook zelf gingen wonen. Het waren vier geschakelde bungalows in aanbouw. Toen de bungalows afgebouwd waren en wij erin trokken, bleek dat er geen airco mogelijkheid was. Er was namelijk geen krachtstroom. Gelukkig ontmoette ik op een zondagmorgen in de kerk iemand die adviseur was bij Kodela (de elektriciteit leverancier). Hij zei: "Ik heb niets te vertellen daar, maar ik zal mijn best doen". Dat werkte.... Toen ik Ester afhaalde (ze was naar Holland geweest) en we thuis kwamen was ze dolblij met de koele slaapkamer. Op Curaçao wonen meer honden dan mensen en als er ’s nachts één blaft, blaffen ze allemaal. Met de ramen dicht was het een stuk rustiger." Op de foto's hieronder zie je hoe Aad het huis aantrof.
Aad vervolgt zijn verhaal: "We hebben een goede tijd gehad op Curaçao. Wij waren strandlid geworden van het Princes Beach Hotel (zie de foto hieronder) en zo konden we heerlijk en makkelijk (ligstoelen onder palmbomen en handdoeken en gebruik van douche en toilet) van het strand en de zee genieten (zwemmen en snorkelen). Ook gingen we dikwijls wandelen bij de waterfabriek. Deze fabriek maakte van zeewater drinkwater. We maakten tochten rond het eiland b.v. Westpunt, Landhuizen, Christoffelpark Grote en Kleine Knip Caracasbaai, Boca Tabla. Boca Tabla is een plateau aan de noordkust van het eiland, en vandaar loopt het steil naar beneden de zee in. Er waren daar een soort fjorden waar de zee met volle kracht naar binnen stortte en dat gaf fonteinen van water. Een pracht gezicht. Als je er te dicht bij stond, kon je goed nat worden (zie de laatste twee foto's)."Annja en Joep zijn er 's zomers op visite geweest, waarbij Joep nog heeft leren duiken.

huis nr 11: 65 Lindenmere drive (eind 1987 - half december 1989)

Op deze foto's zie je het huis waar Aad en Ester tijdens hun verblijf in de VS woonden. Er was ook een garage bij. Klik op de plaatjes om een grotere versie te bekijken. Bovenaan zie je het huis in de zomertijd. Overal kwamen dan de cicaden uit de grond om daarna in de bomen hun 'gezang' te laten horen. Onderaan zie je het huis in de wintertijd. Is het geen plaatje?

Aad schrijft over het wonen in Merrick: "Het wonen in Merrick was iets aparts. We hadden een geweldig huis gekocht met een grote tuin waarin veel oude bomen en azalea’s stonden. De kinderen kwamen met vakanties regelmatig over en maakten trips naar bekende plaatsen, zoals de Niagara Watervallen, Amish in Pennsylvania, Lancaster, New York City met Central Park, The Cloisters en ook naar theaters. Wij waren dikwijls te vinden op Jones Beach, een prachtig strand met parkeerplaats voor duizenden auto’s en een houten boulevard op palen langs het strand. Heel weinig horeca en geen hotels. Het was eigenlijk een groot park. Je kon als inwoner van Merrick een seizoenkaart aanvragen, waarmee je gratis kon parkeren.

Ester ging wel eens mee op zakenreizen. Mijn werkgebied in de USA en Canada lag tussen Houston, Texas tot in Anchorage, Alaska. Zodoende zag ik veel. O.a. ook San Diego en Las Vegas voor Catering vergaderingen (daar was Ester ook bij). Ik denk dikwijls aan deze jaren terug met veel, heel veel voldoening!"

Als de kinderen (en kleinkinderen) 's zomers naar Merrick kwamen, gingen Ester en Aad ook wel met ze naar het Wantagh Park, waar je lekker kon bbq'en. Daar was ook een fraaie speeltuin.
In de eigen tuin stond een zwembad, en Ester en Aad kochten ook fietsjes zodat de kleinkinderen lekker konden spelen.